ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เรื่อง รายชื่อผู้รับทำการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรม (ฉบับที่ ๒๘๕)

ในพระปรมาภิไธยพระมหากษัตริยศาลรัฐธรรมนูญคําวินิจฉัยที่ ๑๓/๒๕๖๖ เรื่องพิจารณาที่ ๑๔/๒๕๖๖วันที่ ๑๓ เดือน กันยายน พุทธศักราช ๒๕๖๖ศาลปกครองกลาง ผูรอง- ผูถูกรองเรื่อง พระราชบัญญัติลักษณะปกครองทองที่ พระพุทธศักราช ๒๔๕๗ มาตรา ๑๒ (๑๑)ที่บัญญัติคุณสมบัติและไมมีลักษณะตองหามของผูที่จะไดรับเลือกเปนผูใหญบานตองไมเปนผูเคยตองคําพิพากษาถึงที่สุดวากระทําผิดเกี่ยวกับกฎหมายวาดวยการพนัน ในฐานความผิดเปนเจามือหรือเจาสํานัก ขัดหรือแยงตอรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๖ หรือไมศาลปกครองกลางสงคําโตแยงของผูฟองคดี (นายวุฒิพงค ทองพยงค) ในคดีหมายเลขดําที่๑๑๒๖/๒๕๖๔ เพื่อขอใหศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยตามรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๑๒ ขอเท็จจริงตามหนังสือสงคําโตแยงของผูฟองคดีและเอกสารประกอบ สรุปไดดังนี้นายวุฒิพงค ทองพยงค ผูฟองคดี ยื่นฟองนายอําเภอเมืองสมุทรสาคร ผูถูกฟองคดีที่ ๑และผูวาราชการจังหวัดสมุทรสาคร ผูถูกฟองคดีที่ ๒ ตอศาลปกครองกลางวา ผูฟองคดีสมัครรับเลือกเปนผูใหญบาน หมูที่ ๘ ตําบลบางกระเจา อําเภอเมืองสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสาคร ตามประกาศอําเภอเมืองสมุทรสาคร เรื่อง การเลือกผูใหญบาน ลงวันที่ ๑๓ สิงหาคม ๒๕๖๓ และคณะกรรมการระหวาง หนา ๑๓เลม ๑๔๐ ตอนที่ ๕๙ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๒ ตุลาคม ๒๕๖๖ ตรวจสอบคุณสมบัติและลักษณะตองหามของผูสมัครรับเลือกเปนผูใหญบานตรวจสอบคุณสมบัติและลักษณะตองหามของผูฟองคดีแลวเห็นวามีคุณสมบัติครบถวน ตามประกาศอําเภอเมืองสมุทรสาครเรื่อง บัญชีรายชื่อผูสมัครรับเลือกเปนผูใหญบาน หมูที่ ๘ ตําบลบางกระเจา ลงวันที่ ๒๗ สิงหาคม ๒๕๖๓ตอมาผูถูกฟองคดีที่ ๑ ไดรับแจงผลการตรวจสอบประวัติจากศาลจังหวัดสมุทรสาครวา ผูฟองคดีเคยตองคําพิพากษาถึงที่สุดเกี่ยวกับกฎหมายวาดวยการพนัน ผูถูกฟองคดีที่ ๑ มีหนังสือลงวันที่๒ กันยายน ๒๕๖๓ แจงใหผูฟองคดีโตแยงและแสดงพยานหลักฐานตามพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. ๒๕๓๙ ผูฟองคดีมีหนังสือชี้แจงวากระบวนการตรวจสอบคุณสมบัติเสร็จสิ้นไปแลวผูถูกฟองคดีที่ ๑ ตองผูกพันตามประกาศดังกลาวและดําเนินการเลือกผูใหญบานตอไปโดยเร็ว จากนั้นผูถูกฟองคดีที่ ๑ มีหนังสือลงวันที่ ๒๒ กุมภาพันธ ๒๕๖๔ แจงผูฟองคดีวาเคยตองคําพิพากษาศาลจังหวัดสมุทรสาคร คดีหมายเลขดําที่ ๑๔๖๓/๒๕๕๐ ฐานความผิดรวมกันเลนการพนันปอกพนันเอาทรัพยสินโดยไมมีพระราชกฤษฎีกาอนุญาตใหเลน ศาลพิพากษาวาผูฟองคดีมีความผิดฐานเปนเจามือลงโทษจําคุก ๓ เดือน ปรับ ๒,๕๐๐ บาท โทษจําคุกใหรอไว ๑ ป ผูฟองคดีเปนผูมีลักษณะตองหามตามพระราชบัญญัติลักษณะปกครองทองที่ พระพุทธศักราช ๒๔๕๗ มาตรา ๑๒ (๑๑) และผูถูกฟองคดีที่ ๑มีประกาศอําเภอเมืองสมุทรสาคร เรื่อง บัญชีรายชื่อผูสมัครรับเลือกเปนผูใหญบาน หมูที่ ๘ตําบลบางกระเจา ลงวันที่ ๒๒ กุมภาพันธ ๒๕๖๔ เพิกถอนประกาศอําเภอเมืองสมุทรสาครเรื่อง บัญชีรายชื่อผูสมัครรับเลือกเปนผูใหญบาน หมูที่ ๘ ตําบลบางกระเจา ลงวันที่ ๒๗ สิงหาคม ๒๕๖๓และใหผูฟองคดีเปนผูขาดคุณสมบัติ ผูฟองคดีมีหนังสืออุทธรณตอผูถูกฟองคดีที่ ๑ วา การตรวจสอบคุณสมบัติของผูสมัครรับเลือกเปนผูใหญบานเปนอํานาจหนาที่ของคณะกรรมการตรวจสอบคุณสมบัติและลักษณะตองหามของผูสมัครรับเลือกเปนผูใหญบาน ผูถูกฟองคดีที่ ๑ มีหนังสือแจงวา คําอุทธรณของผูฟองคดีไมอาจหักลางหรือโตแยงคําพิพากษาศาลจังหวัดสมุทรสาคร คดีหมายเลขดําที่ ๑๔๖๓/๒๕๕๐เห็นควรยกอุทธรณ ผูฟองคดีเห็นวาผูถูกฟองคดีที่ ๑ ไมปฏิบัติใหเปนไปตามกระบวนการ วิธีการ และขั้นตอนตามที่กฎหมายกําหนด จึงยื่นฟองคดีตอศาลปกครองกลางขอใหเพิกถอนกระบวนการเลือกผูใหญบานตามประกาศอําเภอเมืองสมุทรสาคร เรื่อง การเลือกผูใหญบาน ลงวันที่ ๑๓ สิงหาคม ๒๕๖๓และจัดใหมีการเลือกผูใหญบานใหม หากศาลเห็นวาประกาศอําเภอเมืองสมุทรสาคร เรื่อง บัญชีรายชื่อผูสมัครรับเลือกเปนผูใหญบาน หมูที่ ๘ ตําบลบางกระเจา ลงวันที่ ๒๗ สิงหาคม ๒๕๖๓ ชอบแลวหนา ๑๔เลม ๑๔๐ ตอนที่ ๕๙ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๒ ตุลาคม ๒๕๖๖ ขอใหเพิกถอนประกาศอําเภอเมืองสมุทรสาคร เรื่อง บัญชีรายชื่อผูสมัครรับเลือกเปนผูใหญบาน หมูที่ ๘ตําบลบางกระเจา ลงวันที่ ๒๒ กุมภาพันธ ๒๕๖๔ และจัดใหมีการเลือกผูใหญบานโดยเร็วระหวางการพิจารณาคดีของศาลปกครองกลาง ผูฟองคดีโตแยงวา พระราชบัญญัติลักษณะปกครองทองที่ พระพุทธศักราช ๒๔๕๗ มาตรา ๑๒ (๑๑) ที่บัญญัติคุณสมบัติและไมมีลักษณะตองหามของผูที่จะไดรับเลือกเปนผูใหญบานตองไมเปนผูเคยตองคําพิพากษาถึงที่สุดวากระทําผิดเกี่ยวกับกฎหมายวาดวยการพนัน ในฐานความผิดเปนเจามือหรือเจาสํานัก ขัดหรือแยงตอรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๖ เนื่องจากเปนบทบัญญัติที่มีสภาพบังคับและโทษนอยที่สุดในอนุมาตรานี้แมไดแยกฐานความผิดแตยังคงจํากัดสิทธิหรือเสรีภาพเกินสมควรแกเหตุ ไมไดสัดสวนกับความผิดที่เกิดขึ้นซึ่งมิใชเปนการประพฤติชั่วรายแรงและไมไดกอใหเกิดความเสียหายแกรัฐหรือกระทบตอประโยชนสาธารณะอีกทั้งเมื่อเทียบกับลักษณะตองหามในอนุมาตราอื่น เชน มาตรา ๑๒ (๙) (๑๐) (๑๒) และ (๑๓)ที่พนสิบปก็สามารถใชสิทธิสมัครรับเลือกเปนผูใหญบานได ผูฟองคดีขอใหศาลปกครองกลางสงคําโตแยงดังกลาวตอศาลรัฐธรรมนูญเพื่อพิจารณาวินิจฉัยตามรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๑๒ศาลปกครองกลางเห็นวา ผูฟองคดีโตแยงวาพระราชบัญญัติลักษณะปกครองทองที่พระพุทธศักราช ๒๔๕๗ มาตรา ๑๒ (๑๑) ที่บัญญัติคุณสมบัติและไมมีลักษณะตองหามของผูที่จะไดรับเลือกเปนผูใหญบานตองไมเปนผูเคยตองคําพิพากษาถึงที่สุดวากระทําผิดเกี่ยวกับกฎหมายวาดวยการพนัน ในฐานความผิดเปนเจามือหรือเจาสํานัก ขัดหรือแยงตอรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๖ซึ่งศาลปกครองกลางจะใชบทบัญญัติแหงกฎหมายดังกลาวบังคับแกคดี และยังไมมีคําวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญในสวนที่เกี่ยวกับบทบัญญัตินี้ จึงสงคําโตแยงดังกลาวตอศาลรัฐธรรมนูญเพื่อวินิจฉัยตามรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๑๒ วรรคหนึ่งประเด็นที่ศาลรัฐธรรมนูญตองพิจารณาเบื้องตนมีวา ศาลรัฐธรรมนูญมีอํานาจรับหนังสือสงคําโตแยงของผูฟองคดีไวพิจารณาวินิจฉัยตามรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๑๒ วรรคหนึ่ง หรือไม เห็นวาศาลปกครองกลางสงคําโตแยงของผูฟองคดีเพื่อขอใหศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยวา พระราชบัญญัติลักษณะปกครองทองที่ พระพุทธศักราช ๒๔๕๗ มาตรา ๑๒ (๑๑) ที่บัญญัติคุณสมบัติและไมมีลักษณะตองหามของผูที่จะไดรับเลือกเปนผูใหญบานตองไมเปนผูเคยตองคําพิพากษาถึงที่สุดวากระทําผิดเกี่ยวกับกฎหมายวาดวยการพนัน ในฐานความผิดเปนเจามือหรือเจาสํานัก ขัดหรือแยงตอรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๖ หรือไมหนา ๑๕เลม ๑๔๐ ตอนที่ ๕๙ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๒ ตุลาคม ๒๕๖๖ บทบัญญัติดังกลาวเปนบทบัญญัติที่ศาลปกครองกลางจะใชบังคับแกคดี เมื่อผูฟองคดีโตแยงพรอมดวยเหตุผลวาบทบัญญัติดังกลาวขัดหรือแยงตอรัฐธรรมนูญ และยังไมมีคําวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญในสวนที่เกี่ยวกับบทบัญญัตินี้ กรณีเปนไปตามรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๑๒ วรรคหนึ่ง จึงมีคําสั่งรับไวพิจารณาวินิจฉัยและเพื่อประโยชนแหงการพิจารณาใหบุคคลที่เกี่ยวของจัดทําความเห็นยื่นตอศาลรัฐธรรมนูญ สรุปไดดังนี้๑. อธิบดีกรมการปกครอง จัดทําความเห็นสรุปไดวา พระราชบัญญัติลักษณะปกครองทองที่พระพุทธศักราช ๒๔๕๗ มาตรา ๑๒ (๑๑) กําหนดคุณสมบัติและลักษณะตองหามของผูที่จะไดรับเลือกเปนผูใหญบานวาตองไมเปนผูเคยตองคําพิพากษาถึงที่สุดวากระทําผิดเกี่ยวกับกฎหมายหลายฉบับซึ่งกฎหมายดังกลาวหากไดกระทําผิดแลวยอมสงผลกระทบตอสวนรวมหรือประโยชนสาธารณะ ทั้งนี้เพื่อคัดกรองและปองกันมิใหบุคคลที่เคยกระทําผิดตามกฎหมายที่ระบุไวในอนุมาตราดังกลาวเขาสูตําแหนงผูใหญบานซึ่งเปนตัวแทนของประชาชนและเปนเจาหนาที่ของรัฐ ใชอํานาจในทางมิชอบอันจะสงผลอยางรายแรงตอประโยชนสาธารณะ โดยมีเจตนารมณใหหมูบานตามการปกครองทองที่มีผูใหญบานเปนผูชวยเหลือนายอําเภอ มีอํานาจหนาที่หลายประการ เชน การรักษาความสงบเรียบรอยในหมูบาน เปนพนักงานฝายปกครอง นํานโยบายของรัฐบาลไปปฏิบัติใหเกิดผลสําเร็จภายในหมูบานตองอาศัยคุณสมบัติผูมีมาตรฐานสูง มีความประพฤติที่ดี ไมเสื่อมเสียชื่อเสียงในดานตาง ๆ เปนที่ยอมรับและเชื่อถือของราษฎรในหมูบาน หากใหบุคคลที่เคยตองคําพิพากษาถึงที่สุดวากระทําผิดเกี่ยวกับกฎหมายวาดวยการพนัน ในฐานความผิดเปนเจามือหรือเจาสํานัก มาเปนผูนําราษฎร และเปนเจาพนักงานมีอํานาจหนาที่ในการรักษาความสงบเรียบรอยตามกฎหมาย อาจทําใหเกิดการตอตานในชุมชนหมูบาน ซึ่งเปนสถาบันพื้นฐานที่กระจายอยูทั่วประเทศ กอใหเกิดวิกฤติศรัทธาและเปนปญหาตอความสงบเรียบรอยได สวนกรณีที่ไมไดกําหนดระยะเวลาการจํากัดสิทธิไวนั้น เพื่อปองกันการไดมาซึ่งบุคคลที่มีประวัติพฤติกรรมเสื่อมเสียไมเหมาะสมอันเปนเหตุใหเกิดความไมศรัทธา หรือไดรับการดูหมิ่นเกลียดชังทั้งจากราษฎรในหมูบานและบุคคลภายนอก นํามาซึ่งความเสื่อมเสียแกตนเองและหนาที่ การจะพิจารณาวาผูสมัครรับเลือกเปนผูใหญบานขาดคุณสมบัติและมีลักษณะตองหามตามมาตรา ๑๒ (๑๑) หรือไม คงพิจารณาแตเพียงวาผูนั้นเคยตองคําพิพากษาถึงที่สุดวากระทําความผิดตามกฎหมายที่ระบุในมาตรานี้หรือไมเทานั้น มิไดพิจารณาถึงโทษที่ไดรับ ซึ่งเปนไปโดยผลของกฎหมายและระยะเวลาไมสามารถลบลางพฤติกรรมในการกระทําความผิดไดหนา ๑๖เลม ๑๔๐ ตอนที่ ๕๙ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๒ ตุลาคม ๒๕๖๖ ๒. รัฐมนตรีวาการกระทรวงมหาดไทย จัดทําความเห็นสรุปไดวา พระราชบัญญัติการพนันพุทธศักราช ๒๔๗๘ มีวัตถุประสงคเพื่อมุงหมายควบคุมการเลนการพนัน ซึ่งขัดตอความสงบเรียบรอยและศีลธรรมอันดีของประชาชน และมีผลกระทบตอสังคมสวนรวมใหเปนไปดวยความเรียบรอยมีสาระสําคัญเปนการกําหนดหลักเกณฑเกี่ยวกับการพนัน เพื่อความชัดเจนในการควบคุมและการขอรับใบอนุญาตกําหนดมาตรการปองกันเด็กและเยาวชนเขาเลนการพนัน โดยหามผูจัดใหมีการเลนหรือการพนันยินยอมหรือปลอยปละละเลยใหผูมีอายุต่ํากวายี่สิบปบริบูรณเขาเลนหรือเขาพนันโดยเด็ดขาด รวมทั้งการควบคุมตรวจสอบ การอนุญาต การโฆษณา และกําหนดอัตราโทษและคาธรรมเนียม โดยกําหนดโทษผูจัดใหมีการเลนหรือการพนัน (เจามือหรือเจาสํานัก) ผูทําอุบายลอ ผูชวยประกาศโฆษณาหรือชักชวนโดยทางตรงหรือทางออม ผูเขาเลนหรือเขาพนันตองรับผิดตามแตประเภทของการเลนหรือการพนันนั้น ๆศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาคําโตแยงของผูฟองคดี ความเห็นของบุคคลที่เกี่ยวของและเอกสารประกอบแลวเห็นวา คดีเปนปญหาขอกฎหมายและมีพยานหลักฐานเพียงพอที่จะพิจารณาวินิจฉัยได จึงยุติการไตสวนตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญวาดวยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ พ.ศ. ๒๕๖๑ มาตรา ๕๘วรรคหนึ่ง กําหนดประเด็นที่ตองพิจารณาวินิจฉัยวา พระราชบัญญัติลักษณะปกครองทองที่พระพุทธศักราช ๒๔๕๗ มาตรา ๑๒ (๑๑) ที่บัญญัติคุณสมบัติและไมมีลักษณะตองหามของผูที่จะไดรับเลือกเปนผูใหญบานตองไมเปนผูเคยตองคําพิพากษาถึงที่สุดวากระทําผิดเกี่ยวกับกฎหมายวาดวยการพนัน ในฐานความผิดเปนเจามือหรือเจาสํานัก ขัดหรือแยงตอรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๖ หรือไมพิจารณาแลวเห็นวา รัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๖ เปนบทบัญญัติในหมวด ๓ สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย โดยมาตรา ๒๖ วรรคหนึ่ง บัญญัติวา “การตรากฎหมายที่มีผลเปนการจํากัดสิทธิหรือเสรีภาพของบุคคลตองเปนไปตามเงื่อนไขที่บัญญัติไวในรัฐธรรมนูญ ในกรณีที่รัฐธรรมนูญมิไดบัญญัติเงื่อนไขไว กฎหมายดังกลาวตองไมขัดตอหลักนิติธรรม ไมเพิ่มภาระหรือจํากัดสิทธิหรือเสรีภาพของบุคคลเกินสมควรแกเหตุ และจะกระทบตอศักดิ์ศรีความเปนมนุษยของบุคคลมิได รวมทั้งตองระบุเหตุผลความจําเปนในการจํากัดสิทธิและเสรีภาพไวดวย” และวรรคสอง บัญญัติวา “กฎหมายตามวรรคหนึ่งตองมีผลใชบังคับเปนการทั่วไป ไมมุงหมายใหใชบังคับแกกรณีใดกรณีหนึ่งหรือแกบุคคลใดบุคคลหนึ่งเปนการเจาะจง” หนา ๑๗เลม ๑๔๐ ตอนที่ ๕๙ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๒ ตุลาคม ๒๕๖๖ พระราชบัญญัติลักษณะปกครองทองที่ พระพุทธศักราช ๒๔๕๗ มาตรา ๑๒ เปนบทบัญญัติที่กําหนดคุณสมบัติและลักษณะตองหามของผูที่จะไดรับเลือกเปนผูใหญบาน ซึ่งพระราชบัญญัติลักษณะปกครองทองที่ (ฉบับที่ ๙) พ.ศ. ๒๕๓๕ แกไขเพิ่มเติมมาตรา ๑๒ ทั้งมาตรา เนื่องจากพระราชบัญญัติลักษณะปกครองทองที่ พระพุทธศักราช ๒๔๕๗ กําหนดคุณสมบัติและลักษณะตองหามยังไมเหมาะสมและสอดคลองกับสภาพการณปจจุบัน สมควรกําหนดคุณสมบัติและลักษณะตองหามเพิ่มขึ้นโดยมาตรา ๑๒ บัญญัติวา “ผูที่จะไดรับเลือกเปนผูใหญบานตองมีคุณสมบัติและไมมีลักษณะตองหามดังตอไปนี้ ... (๑๑) ไมเปนผูเคยตองคําพิพากษาถึงที่สุดวากระทําผิดเกี่ยวกับกฎหมายวาดวยปาไมกฎหมายวาดวยปาสงวนแหงชาติ กฎหมายวาดวยการสงวนและคุมครองสัตวปา กฎหมายวาดวยอุทยานแหงชาติกฎหมายวาดวยศุลกากร กฎหมายวาดวยอาวุธปน เครื่องกระสุนปน วัตถุระเบิด ดอกไมเพลิงและสิ่งเทียมอาวุธปน ในฐานความผิดเกี่ยวกับอาวุธปน เครื่องกระสุนปน หรือวัตถุระเบิดที่นายทะเบียนไมอาจออกใบอนุญาตใหได กฎหมายวาดวยที่ดิน ในฐานความผิดเกี่ยวกับที่สาธารณประโยชนกฎหมายวาดวยยาเสพติด กฎหมายวาดวยการเลือกตั้ง และกฎหมายวาดวยการพนัน ในฐานความผิดเปนเจามือหรือเจาสํานัก ...” ตอมามีพระราชบัญญัติลักษณะปกครองทองที่ (ฉบับที่ ๑๐) พ.ศ. ๒๕๔๒ยกเลิกความในมาตรา ๑๒ เดิม และกําหนดใหใชความในมาตรา ๑๒ ใหมแทน โดยมาตรา ๑๒ (๑๑)มิไดมีการแกไขเพิ่มเติมขอโตแยงของผูฟองคดีที่วา พระราชบัญญัติลักษณะปกครองทองที่ พระพุทธศักราช ๒๔๕๗มาตรา ๑๒ (๑๑) ที่บัญญัติคุณสมบัติและไมมีลักษณะตองหามของผูที่จะไดรับเลือกเปนผูใหญบานตองไมเปนผูเคยตองคําพิพากษาถึงที่สุดวากระทําผิดเกี่ยวกับกฎหมายวาดวยการพนัน ในฐานความผิดเปนเจามือหรือเจาสํานัก ขัดหรือแยงตอรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๖ เนื่องจากเปนบทบัญญัติที่มีสภาพบังคับและโทษนอยที่สุดในอนุมาตรานี้ แมแยกฐานความผิดแตยังคงจํากัดสิทธิหรือเสรีภาพเกินสมควรแกเหตุไมไดสัดสวนกับความผิดที่เกิดขึ้นซึ่งมิใชเปนการประพฤติชั่วรายแรงและไมไดกอใหเกิดความเสียหายแกรัฐหรือกระทบตอประโยชนสาธารณะ อีกทั้งเมื่อเทียบกับลักษณะตองหามในอนุมาตราอื่น เชน มาตรา ๑๒ (๙)(๑๐) (๑๒) และ (๑๓) ที่พนสิบปก็สามารถใชสิทธิสมัครรับเลือกเปนผูใหญบานได นั้น เห็นวาพระราชบัญญัติลักษณะปกครองทองที่ พระพุทธศักราช ๒๔๕๗ บัญญัติเกี่ยวกับการปกครองหมูบานโดยกําหนดใหมีผูใหญบานเปนหัวหนาของราษฎรในหมูบานของตน ซึ่งมาจากการเลือกของราษฎรหนา ๑๘เลม ๑๔๐ ตอนที่ ๕๙ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๒ ตุลาคม ๒๕๖๖ ที่อาศัยอยูในหมูบานนั้นตามหลักการปกครองระบอบประชาธิปไตย เปนผูชวยเหลือนายอําเภอซึ่งเปนสวนหนึ่งของราชการบริหารสวนภูมิภาค มีบทบาทอํานาจหนาที่ในการปฏิบัติงานตามกฎหมายและแนวนโยบายของรัฐในการเปนผูประสานงานระหวางราชการสวนภูมิภาคกับองคกรปกครองสวนทองถิ่นการรักษาความสงบเรียบรอย การปองกันและแกไขปญหากรณีตาง ๆ นอกจากนี้ ยังทําหนาที่เปนคนกลางในการไกลเกลี่ย ประนีประนอมและจัดการระงับปญหาความขัดแยงในทองที่ และยังมีฐานะเปนตัวแทนของรัฐตัวแทนของราษฎรในการรับเรื่องรองทุกขหรือความเดือดรอนของราษฎรเพื่อนําเสนอตอสวนราชการดวยเหตุนี้ ผูใหญบานจึงมีความสําคัญตอระบอบการเมืองการปกครองในพื้นที่ อันเปนกลไกขับเคลื่อนการทํางานของรัฐในระดับทองที่เพื่อใหการบริหารราชการแผนดินเปนไปอยางมีประสิทธิภาพพระราชบัญญัติลักษณะปกครองทองที่ พระพุทธศักราช ๒๔๕๗ มาตรา ๑๒ มีเจตนารมณเพื่อใหไดบุคคลผูมีลักษณะที่เหมาะสม มีความประพฤติและคุณสมบัติเปนที่ยอมรับนับถือของสาธารณชน และหามผูมีลักษณะบางประการหรือพฤติกรรมที่ไมสมควรดํารงตําแหนงผูใหญบานอันเปนหลักประกันวาบุคคลที่ไดรับเลือกนั้นจะปฏิบัติหนาที่ดวยความซื่อสัตยสุจริต เพื่อประโยชนของประชาชนในทองที่และสวนรวม โดยมาตรา ๑๒ (๑๑) กําหนดคุณสมบัติและลักษณะตองหามของผูที่จะไดรับเลือกเปนผูใหญบานเฉพาะในสวนที่บัญญัติวา “ไมเปนผูเคยตองคําพิพากษาถึงที่สุดวากระทําผิดเกี่ยวกับ ... กฎหมายวาดวยการพนัน ในฐานความผิดเปนเจามือหรือเจาสํานัก” เพื่อปองกันบุคคลที่เคยกระทําความผิดจนถึงขั้นศาลมีคําพิพากษาถึงที่สุดวากระทําผิดเกี่ยวกับกฎหมายวาดวยการพนันในฐานความผิดเปนเจามือหรือเจาสํานัก เขาสูตําแหนงผูใหญบานซึ่งเปนตัวแทนของประชาชนและเปนเจาหนาที่ของรัฐตามกฎหมาย บทบัญญัติดังกลาวเปนมาตรการทางกฎหมายในการกลั่นกรองและตรวจสอบบุคคลที่มีประวัติเสื่อมเสียไมใหเขามาดํารงตําแหนงผูใหญบานอยางเด็ดขาด กฎหมายประสงคใหคุณสมบัติและลักษณะตองหามดังกลาวมีอยูตลอดระยะเวลาที่บุคคลนั้นดํารงตําแหนงผูใหญบานโดยสภาพจึงไมอาจกําหนดระยะเวลาจํากัดสิทธิได เนื่องจากการที่บุคคลใดเคยตองคําพิพากษาถึงที่สุดวากระทําผิด ถือเปนพฤติการณมีมลทินมัวหมองไมอาจอยูในฐานะที่จะเปนผูไดรับความเชื่อถือไววางใจจากประชาชน ไมสมควรใหเขามามีอํานาจในการปกครองหมูบาน โดยเฉพาะกรณีผูเคยตองคําพิพากษาถึงที่สุดวากระทําผิดเกี่ยวกับกฎหมายวาดวยการพนัน ในฐานความผิดเปนเจามือหรือเจาสํานักอันเปนพฤติการณในทางอบายมุขที่ไมพึงประสงคของคนในสังคม ประกอบกับเจามือหรือเจาสํานักหนา ๑๙เลม ๑๔๐ ตอนที่ ๕๙ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๒ ตุลาคม ๒๕๖๖ เปนผูจัดใหมีการพนันขึ้น อันเปนการมอมเมาราษฎรใหลุมหลงในอบายมุข กอใหเกิดความเสียหายตอทรัพยสิน เกิดความไมสงบสุขในสังคมและอาชญากรรม กลายเปนปญหาสังคมและสงผลกระทบเปนวงกวาง ถือเปนภัยคุกคามตอสังคมโดยสวนรวมและความมั่นคงภายในรัฐ มิใชพฤติการณอันดีงามที่วิญูชนทั่วไปพึงกระทํา ไมเหมาะสมสําหรับผูที่จะเขามาดํารงตําแหนงผูใหญบาน ซึ่งมีหนาที่และความรับผิดชอบในฐานะผูรักษากฎหมายและความสงบเรียบรอยของสังคม แมบุคคลนั้นจะพนโทษมาแลวก็มิไดมีผลเปนการลบลางหรือแกไขมลทินของผูที่จะมาเปนแบบอยางแกชุมชนไดนอกจากนี้ การกําหนดคุณสมบัติและลักษณะตองหามตามบทบัญญัตินี้สอดคลองกับรัฐธรรมนูญมาตรา ๙๘ (๑๐) ที่บัญญัติใหบุคคลที่เคยตองคําพิพากษาอันถึงที่สุดวากระทําความผิดตามกฎหมายวาดวยการพนันในความผิดฐานเปนเจามือหรือเจาสํานัก เปนผูมีลักษณะตองหามมิใหใชสิทธิสมัครรับเลือกตั้งเปนสมาชิกสภาผูแทนราษฎร ทั้งนี้ เพื่อปองกันมิใหบุคคลที่ขาดความนาเชื่อถือในความสุจริตหรือผูที่เคยทําความผิดอันเปนปฏิปกษตอประโยชนสาธารณะเขามาดํารงตําแหนงในทางการเมืองอันเปนไปตามเจตนารมณของรัฐธรรมนูญที่มุงหมายใหมีการวางกลไกปองกัน ตรวจสอบ และขจัดการทุจริตและประพฤติมิชอบที่เขมงวด เด็ดขาด เพื่อมิใหบุคคลที่ปราศจากคุณธรรม จริยธรรม และธรรมาภิบาลเขามามีอํานาจในการปกครองบานเมือง แมพระราชบัญญัติลักษณะปกครองทองที่ พระพุทธศักราช ๒๔๕๗มาตรา ๑๒ (๑๑) ที่กําหนดคุณสมบัติและลักษณะตองหามของผูที่จะไดรับเลือกเปนผูใหญบานตองไมเปนผูเคยตองคําพิพากษาถึงที่สุดวากระทําผิดเกี่ยวกับกฎหมายวาดวยการพนัน ในฐานความผิดเปนเจามือหรือเจาสํานัก เปนบทบัญญัติที่ตัดสิทธิของบุคคลซึ่งมีผลกระทบกระเทือนสิทธิตามรัฐธรรมนูญในการสมัครรับเลือกเปนผูใหญบาน อันเปนสิทธิขั้นพื้นฐานที่บุคคลพึงมีในฐานะพลเมืองในสังคมประชาธิปไตยแตสิทธิเชนวานี้ อาจถูกจํากัดไดตามเงื่อนไขที่บัญญัติไวในรัฐธรรมนูญหรือกฎหมาย อีกทั้งการกําหนดความผิดดังกลาวเฉพาะในฐานความผิดเปนเจามือหรือเจาสํานักเทานั้น มิไดรวมถึงผูเขาไปเลนการพนันหรือผูสนับสนุน เปนการบัญญัติกฎหมายที่จําแนกประเภทของการกระทําและความหนักเบาตามสภาพแหงขอหาเมื่อชั่งน้ําหนักระหวางผลกระทบตอการจํากัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคลกับประโยชนสาธารณะที่จะไดรับตามวัตถุประสงคของกฎหมายที่ตองการไดมาซึ่งผูใหญบานที่มีคุณธรรม จริยธรรม และธรรมาภิบาลแลวเปนไปตามหลักความไดสัดสวน ดังนั้น พระราชบัญญัติลักษณะปกครองทองที่ พระพุทธศักราช ๒๔๕๗มาตรา ๑๒ (๑๑) ที่บัญญัติคุณสมบัติและไมมีลักษณะตองหามของผูที่จะไดรับเลือกเปนผูใหญบานหนา ๒๐เลม ๑๔๐ ตอนที่ ๕๙ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๒ ตุลาคม ๒๕๖๖ ตองไมเปนผูเคยตองคําพิพากษาถึงที่สุดวากระทําผิดเกี่ยวกับกฎหมายวาดวยการพนัน ในฐานความผิดเปนเจามือหรือเจาสํานัก ไมขัดตอหลักนิติธรรม ไมเพิ่มภาระหรือจํากัดสิทธิหรือเสรีภาพของบุคคลเกินสมควรแกเหตุ ไมกระทบตอศักดิ์ศรีความเปนมนุษย มีผลใชบังคับเปนการทั่วไป ไมมุงหมายใหใชบังคับแกกรณีใดกรณีหนึ่งหรือแกบุคคลใดบุคคลหนึ่งเปนการเจาะจง ไมขัดหรือแยงตอรัฐธรรมนูญมาตรา ๒๖อาศัยเหตุผลดังกลาวขางตน จึงวินิจฉัยวา พระราชบัญญัติลักษณะปกครองทองที่พระพุทธศักราช ๒๔๕๗ มาตรา ๑๒ (๑๑) ที่บัญญัติคุณสมบัติและไมมีลักษณะตองหามของผูที่จะไดรับเลือกเปนผูใหญบานตองไมเปนผูเคยตองคําพิพากษาถึงที่สุดวากระทําผิดเกี่ยวกับกฎหมายวาดวยการพนัน ในฐานความผิดเปนเจามือหรือเจาสํานัก ไมขัดหรือแยงตอรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๖นายวรวิทย กังศศิเทียมประธานศาลรัฐธรรมนูญนายนครินทร เมฆไตรรัตน นายปญญา อุดชาชนตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญนายอุดม สิทธิวิรัชธรรม นายวิรุฬห แสงเทียนตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญนายจิรนิติ หะวานนท นายนภดล เทพพิทักษตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญนายบรรจงศักดิ์ วงศปราชญ นายอุดม รัฐอมฤตตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญหนา ๒๑เลม ๑๔๐ ตอนที่ ๕๙ ก ราชกิจจานุเบกษา ๑๒ ตุลาคม ๒๕๖๖Powered by TCPDF (www.tcpdf.org)